Philippe de Champaigne (1602–1674 - " Sw. Augustyn
W dążeniu do świętości, ten obraz, a także sam św. Augustyn, stanowią przejmujące przypomnienie o przemieniającym działaniu, jakiego Bóg pragnie dokonać w umysłach, sercach i czynach każdego, kto odpowie na Jego wezwanie hojnym sercem.
Rozmyślając nad obrazem Champaigne'a, mój wzrok najpierw kieruje się na twarz Augustyna. Jest czymś zachwycony. Kierunek jego spojrzenia pomaga mi rozpoznać, co to jest. Jego wzrok jest utkwiony w źródle światła w lewym górnym rogu obrazu, na którym widnieje łacińskie słowo VERITAS. Przypomina mi to jego pilne, wręcz obsesyjne poszukiwanie Prawdy od późnych lat nastoletnich.
"Święty Augustyn" – Philippe de Champaigne
W swojej duchowej autobiografii, „Wyznaniach” , Augustyn opisuje znaczącą przemianę w swoim życiu. Po doświadczeniu „kotła haniebnych namiętności”, jakim była starożytna Kartagina, pisze: „Wszystkie moje próżne nadzieje natychmiast stały się dla mnie bezwartościowe i z niewiarygodnym żarem serca zapragnąłem niegasnącej mądrości” (III.1, 5). Promień światła emanujący z Prawdy oświeca i rozpala jego intelekt, co symbolizuje aura płomienia wokół jego głowy.
Linia od Źródła Światła przechodzi przez głowę Augustyna – to znaczy przez jego intelekt – i kończy się płonącym sercem. Artysta najwyraźniej chciał tu uchwycić obraz niespokojnego serca, o którym autor wspomina na samym początku Wyznań : „…bo stworzyłeś nas dla siebie i niespokojne jest serce nasze, dopóki nie spocznie w Tobie” (I.1). Ponadto święty opowiada o poruszeniu swojego serca po początkowym zwróceniu się ku Prawdzie: „Jakże płonąłem, o Boże mój, jak płonąłem pragnieniem, by wzlecieć od rzeczy ziemskich i wznieść się ku Tobie” (III.8).
Rozpalona głowa i rozpalone serce zdają się wzajemnie na siebie oddziaływać. Powinno to przypominać nam o wzajemnym oddziaływaniu intelektu i woli człowieka na jego duszę. Augustyn pisze w „Wyznaniach” o wzajemnym oddziaływaniu tych dwóch władz duszy na psychikę człowieka. Jego umysł, jak wyjaśnia, coś wie, a nawet nakazuje sobie to czynić. „Problem w tym”, pisze, „że nie chce całkowicie: a zatem nie nakazuje całkowicie” (VIII, 9).
W dalszej części tego samego dzieła pisarz łączy motywy światła i płomienia, odnosząc się do umysłu i serca. „Zajaśniałeś światłem i oświeciłeś mnie” – pisze – „i unicestwiłeś moją ślepotę! …Dotknąłeś mnie, a ja płonąłem pragnieniem Twojego pokoju” (X.27). Rozum i wola, wzajemnie się rozpalając, popychają człowieka ku Boskiemu Źródłu Światła, Miłości i Pokoju.
Rozważanie tych szczegółów otwiera moją własną rozmowę z Panem.
Jak pilnie szukałem Prawdy?
Z jakich źródeł jej szukałem?
Czy poszukiwanie prawdy rozpaliło i oświeciło mój umysł?
Czy moje serce podążyło za rozumem?
Czy moje pragnienie Dobra i Piękna sprawiło, że pilniej szukałem Prawdy?
Czy Boży Pokój jest pragnieniem, które nieustannie płonie w mojej duszy?
Zauważam też księgę bezpośrednio pod Światłem Prawdy. Poszukiwanie Prawdy przez Augustyna kieruje go ku BIBLIA SACRA. Biblia odegrała znaczącą rolę w nawróceniu Augustyna (zob. na przykład Wyznania VIII.12); była też źródłem inspiracji dla wielu jego chrześcijańskich teologii i nauk. Gęsie pióro, które trzyma w dłoni, może symbolizować ponad sto indywidualnych dzieł, które napisał – książki, komentarze biblijne, listy i kazania, liczące łącznie około pięciu milionów słów.
W „Wyznaniach” autor zauważa, że Bóg obdarzył ludzi Pismem Świętym, „ponieważ byliśmy zbyt słabi, by znaleźć prawdę czystym rozumem”, i że Bóg pragnął, aby było ono podstawowym źródłem dla ludzi poszukujących Go i poznających (VI, 5). Jest to oczywiście prawdą w przypadku Augustyna, ponieważ cała jego praca naukowa, komentarze i kazania były przesiąknięte słowami i przesłaniem Pisma Świętego. Te fakty skłaniają mnie do pytania o moje własne oddanie Prawdzie i Pismu Świętemu. Czy poświęcam czas na medytację nad Słowem Bożym? Nawet jeśli nie napiszę tyle, co Augustyn, czy pozwalam, aby światło Biblii oświetlało moje codzienne dążenia, czy to wzniosłe idee, czy podstawowe działania moralne?
Szaty Augustyna również odgrywają ważną rolę w tej scenie. Szata wierzchnia jest szatą liturgiczną, prawdopodobnie znaczącą z uwagi na fakt, że Augustyn został wyświęcony na kapłana wkrótce po swoim nawróceniu, a następnie na biskupa. Pod tymi szatami Augustyn zakłada białą szatę, prawnie albę, która oznacza chrzcielną czystość kapłana. Augustyn traktował poważnie zarówno swój chrzest — który zajmował tak centralne miejsce w Wyznaniach — jak i swoją posługę jako biskup. W Kazaniu 340 głosił do swojej trzody w Hipponie: „Bo dla was jestem biskupem, z wami jestem chrześcijaninem”. Pozostała część homilii wyjaśniała konieczność, aby obie części Kościoła — hierarchia wyświęcona i świeccy — pomagali sobie nawzajem w odpowiadaniu na powołanie do świętości.
Czy zastanawiam się nad łaską mojego Chrztu? Czy powracam do rytuału chrztu lub nauk o Chrzcie (znajdujących się na przykład w Katechizmie )? Czy zdaję sobie sprawę, że zostałem ochrzczony w powszechnym kapłaństwie wiernych, powołanym do składania ofiar w życiu codziennym? Czy angażuję się w nabożną celebrację liturgii, nawet siedząc w ławkach? Czy liturgia kształtuje i inspiruje mój intelekt i wolę, moje pragnienie poznania Prawdy i postępowania w sposób prawdziwie Dobry?
Trzy inne księgi w scenie przyciągają moją uwagę, wszystkie u stóp Augustyna. Jedna jest opatrzona napisem „Julianus”, co prawdopodobnie odnosi się do Juliana Apostaty, rzymskiego cesarza, który odrzucił wiarę przyjętą przy chrzcie tuż przed narodzinami Augustyna. W Państwie Bożym Augustyn opisuje Juliana jako „człowieka, którego cudowne dary zostały zatrute żądzą władzy”; który „padł ofiarą głupiego i świętokradczego okultyzmu”; który „położył ufność w próżnych wyroczniach” (V.21). Księga, na której spoczywa prawa stopa Augustyna, nosi imię Pelagiusza, współczesnego Augustyna (urodzonego w tym samym roku), który zaprzeczał grzechowi pierworodnemu i nauczał, że ludzie mogą zasłużyć na zbawienie. Obok tej drugiej księgi znajduje się zwój noszący imię Caelestius, który był uczniem Pelagiusza. Augustyn pisał obszernie przeciwko herezji pelagijskiej; i zalecił ekskomunikę Celestiusza na soborze w Kartaginie w 411 roku n.e. Każda z tych wybitnych postaci swojej epoki dała Augustynowi możliwość głoszenia i nauczania o upadłej kondycji człowieka i jego potrzebie łaski. Ze względu na to ogólne przesłanie, a w szczególności ze względu na odrzucenie herezji Pelagiusza, Augustyn jest znany jako Doktor Łaski.
Rozmyślając nad tytułem Augustyna – nad jego skromnym, a zarazem heroicznym dziełem – czy uznaję prymat łaski w moim życiu jako chrześcijańskiego ucznia? Czy też nadal noszę w sobie pragnienie, by zasłużyć na Bożą łaskę? Czy żywię żądzę władzy i kontroli? Czy moje czyny sugerują, że mogę znaleźć zbawienie i spełnienie w inny sposób niż dar Boży?
Na uwagę zasługuje jeszcze jeden, ostatni szczegół u dołu obrazu. Spod alby wystają palce dwóch niebieskich butów. W sztuce sakralnej kolor niebieski jest zazwyczaj kojarzony z mądrością, spokojem i kontemplacją. Tradycyjnie kojarzony jest również z Najświętszą Maryją Panną, a pozycja stopy Augustyna bardzo przypomina stopę Maryi miażdżącą głowę węża w wielu przedstawieniach. Wreszcie, niebieski oznacza również boskość. Łącząc te wszystkie znaczenia, domyślam się, że artysta zamierzał przedstawić Augustyna polegającego na Łasce Bożej i, wykorzystując owoce wieloletniej kontemplacji, zadać intelektualny cios „głowie” węża, Pelagiuszowi, który nauczał, że ludzie mogą pracować i zapracować na zbawienie.
Kończąc to ćwiczenie visio divina , czuję się zainspirowany do naśladowania świętości Augustyna. Podobnie jak on i wszyscy święci, mój Chrzest i mój udział w życiu sakramentalnym Kościoła są głównymi źródłami łaski. Modlę się, aby Bóg zesłał swoją łaskę, by oświecić mój intelekt i rozpalić moją wolę, aby dwie władze mojej duszy mogły współdziałać we wzajemnym spalaniu. Wreszcie, modlę się, aby te łaski poprowadziły mnie, w codziennych okolicznościach mojego życia, ku energicznemu i pełnemu miłości głoszeniu Prawdy, nawet tym, którzy mogą jej nie przyjąć. Dzięki takiej formule, pewnego dnia – jeśli Bóg pozwoli – będę mógł zająć swoje miejsce u boku tego olbrzyma we wspólnocie świętych.
Autor:
Derek Rotty
Derek Rotty jest mężem, ojcem, nauczycielem i niezależnym pisarzem, mieszkającym w Jackson w stanie Tennessee. Jest autorem licznych publikacji na temat historii katolicyzmu, kultury, formacji religijnej i rodziny.
Modlitwa
Święty Augustynie,
który przeszedłeś z kotła namiętności
do żaru niegasnącej mądrości,
proś za nami.
Wyjednaj nam łaskę,
byśmy i my, jak Ty,
potrafili rozpoznać pustkę naszych próżnych nadziei
i zapragnąć światła Prawdy.
Niech promień Bożej mądrości
oświeci nasz umysł
i rozpali serce,
abyśmy pragnęli tylko tego,
co trwa wiecznie.
Amen.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Dziękuję, że jesteś tutaj ze mną...
Niech ta chwila ze sztuką i słowem przyniesie Ci pokój. Jeśli ten wpis poruszył Twoje serce, podziel się swoją myślą w komentarzu – każde Twoje słowo jest dla mnie cennym darem.
Z modlitwą i światłem,
Teresa
<><><><><><><><><><><><>
Adresy linków do moich blogów w prawym marginesie na górze
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz