Od obrazu do ikony, ucieczka przed pokusą bożka
„Wysłuchaj, Boże, naszych modlitw i spraw, abyśmy naśladując mękę Twojego Syna, z pogodną odwagą dźwigali nasz codzienny krzyż. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.” — Kolekta, Czternasta Niedziela Zwykła
Ta modlitwa pięknie podsumowuje jedno z największych wyzwań życia chrześcijańskiego.
Większość z nas od razu myśli o chorobie, prześladowaniach lub cierpieniu fizycznym, słysząc słowa „codzienny krzyż”. Jednak jednym z najbardziej ukrytych krzyży jest doświadczenie niewdzięczności. Rodzice poświęcają się dla dzieci, które później zapominają. Kapłani i zakonnicy poświęcają się dla swoich wiernych, by spotkać się z krytyką lub ignorancją. Nauczyciele poświęcają się swoim uczniom, którzy rzadko patrzą wstecz. Przyjaciele hojnie dają, by odkryć, że ich dobroć stała się czymś oczekiwanym, a nie docenionym.
Sam nasz Pan doświadczył tego smutku. Po uzdrowieniu dziesięciu trędowatych zapytał: „Czyż nie dziesięciu zostało oczyszczonych? Gdzie jest dziewięciu? Czy nie znalazł się nikt, kto by wrócił i oddał chwałę Bogu, tylko ten cudzoziemiec?” (Łk 17, 17–18). Chrystus dostrzegł ich niewdzięczność, ale nie żałował swojego miłosierdzia. Uzdrawiał nie tylko tych, o których wiedział, że powrócą. Miłość pozostała miłością, nawet gdy nie została doceniona.
Uczy On bowiem, że hojność jest szczególnie czysta, gdy jest skierowana do tych, którzy nie mogą się nam odwdzięczyć: „Kiedy urządzasz przyjęcie, zaproś ubogich, ułomnych, chromych i niewidomych; i tak będziecie błogosławieni, ponieważ oni nie mają czym się tobie odwdzięczyć” (Łk 14, 13–14). Podobnie, chwaląc ubogą wdowę, uczy, że lepiej jest dawać z ubóstwa niż tylko z obfitości, bo „ona ze swego ubóstwa wniosła wszystko, co miała” (Mk 12, 43–44; por. Łk 21, 1–4).
Ewangelia zachęca nas do zbadania nie tylko serc dziewięciu trędowatych, ale także naszych własnych. Dlaczego służę innym? Dlaczego się oddaję? Tradycja chrześcijańska oferuje głęboką drogę od obrazu do ikony, ostrzegając jednocześnie przed nieustającą pokusą bożka.
Każdy człowiek jest stworzony na obraz i podobieństwo Boga (Rdz 1,26–27). Obraz ten nie jest czymś, co sami tworzymy; jest darem Boga. Każdy człowiek, niezależnie od słabości, grzechu czy wdzięczności, nosi w sobie to boskie znamię i dlatego posiada nienaruszalną godność, godną miłości .
Jednak sam obraz wymaga interpretacji. Pozostawiony sam sobie, może zostać źle zrozumiany lub sprowadzony do pozorów. Tak jak Pismo Święte objawia niewidzialną tajemnicę Chrystusa słowami, tak święta ikona objawia tę samą tajemnicę poprzez widzialną formę. Dlatego chrześcijański Wschód od dawna nazywa ikonę „Ewangelią pisaną kolorami”. Słowo nadaje znaczenie obrazowi, a obraz czyni Słowo widzialnym. Ikona nie jest zatem po prostu sztuką religijną; to teologia ukazana w sposób widzialny.
Oddzielony od Słowa, obraz staje się jednak nieprzejrzysty i ostatecznie podatny na bałwochwalstwo. Jak trafnie argumentował Giovanni Sartori w swoim klasycznym dziele „Homo Videns” z 1997 roku , współczesna kultura coraz częściej pozwala obrazom przyćmiewać Słowo. Gdy obrazy przestają wskazywać poza siebie, ku prawdzie, stają się przedmiotem manipulacji, sentymentów, rozrywki i konsumpcji. Obraz przestaje być ikoną, a zaczyna pełnić funkcję bożka.
Na tym właśnie polega różnica między ikoną a bożkiem. Ikona jest przejrzysta. Nigdy nie zamyka się w sobie, lecz kieruje nasz wzrok poza siebie, ku Bogu. Bożek działa dokładnie odwrotnie. Pochłania naszą uwagę i staje się celem samym w sobie, odwracając nasze serca od Stwórcy ku jakiemuś stworzeniu.
Wdzięczność jest jednym z takich dóbr stworzonych. Zupełnie naturalne jest oczekiwanie, że osoby, którym pomagamy, docenią otrzymany dar. Proste „dziękuję” jest aktem sprawiedliwości i wzmacnia więzi miłosierdzia, a także jest wyrazem dobrych manier i jest czymś naturalnym. Jeśli jednak zacznę potrzebować uznania, aby wytrwać w miłosierdziu, sama wdzięczność może stać się moim bożkiem. Zamiast kochać obraz Boga obecny w drugiej osobie, zaczynam szukać czegoś dla siebie. Moja służba przestaje być ikonograficzna – transparentna dla Boga – a staje się autoreferencyjna.
Krzyż oczyszcza właśnie tę pokusę. Chrystus umiłował każdego człowieka jako obraz swego Ojca. Uzdrowił dziesięciu trędowatych, choć tylko jeden powrócił. Jego miłość nigdy nie była uzależniona od oklasków, uznania ani wdzięczności. Pozostawała całkowicie skierowana ku chwale Ojca i zbawieniu dusz.
Tę samą wolność pięknie ilustruje życie św. Teresy z Kalkuty. Służyła Chrystusowi w najbiedniejszych z biednych nie dlatego, że jej dziękowali lub mogli się jej odwdzięczyć, ale dlatego, że w każdym człowieku dostrzegała oblicze Chrystusa. Jej miłość bliźniego nie była zakorzeniona w ludzkim uznaniu, lecz w miłości Bożej.
Być może zatem krzyż niewdzięczności jest jedną z najsubtelniejszych form oczyszczenia, jakich Pan dokonuje. Pozwala nam doświadczyć rozczarowania nieodwzajemnioną miłością, aby nasza miłość stała się bardziej podobna do Jego: wolna, hojna i całkowicie zakorzeniona w Ojcu (por. Łk 6, 32–36; J 5, 19. 30; 15, 9–13). Przecież On jest „obrazem Boga niewidzialnego” (Kol 1, 15; por. Hbr 1, 3), Synem, którego Natanael rozpoznaje jako „Syna Bożego” i „Króla Izraela” (J 1, 49). Jak Jezus później mówi Filipowi: „Kto Mnie zobaczył, zobaczył także i Ojca” (J 14, 9). Chrystus jest prawdziwym Obrazem Ojca.
Kiedy niesiemy ten krzyż niewdzięczności z pogodną odwagą, odkrywamy głęboką wolność. Nie kochamy już dlatego, że inni na to zasługują lub że nam podziękują. Kochamy, ponieważ noszą w sobie obraz Boga. Stajemy się ikonami, których życie wskazuje poza nami samymi, na Chrystusa, odmawiając uczynienia nawet słusznej ludzkiej wdzięczności bożkiem, który wypiera Boga jako źródło naszej radości. Św. Paweł przypomina nam wręcz: „Cokolwiek czynicie, czyńcie z serca, jak dla Pana, a nie dla ludzi, wiedząc, że od Pana otrzymacie dziedzictwo jako zapłatę. Służycie bowiem Panu, Chrystusowi” (Kol 3, 23–24).
Codzienny krzyż to nie tylko doświadczenie cierpienia. Czasami polega na kochaniu bez wdzięczności, i właśnie tak Chrystus nas umiłował. Kiedy nasza miłość nie zależy już od wdzięczności innych, nasze życie staje się prawdziwą ikoną samego Chrystusa, którego miłość objawia Ojca i nie szuka własnej nagrody.
Takie oczyszczenie samo w sobie jest łaską. Pozostawieni naszej upadłej naturze, nie jesteśmy zdolni do tej wolności miłości. Jednak łaska działa w nas jak dłuto rzeźbiarza, stopniowo usuwając to, co nieuporządkowane i egoistyczne, aby Obraz Chrystusa mógł się w nas wyraźniej objawić.
Źródło:
Ks. Francesco Giordano, STD
Ks. Francesco Giordano, STD, jest dyrektorem rzymskiego biura Human Life International, księdzem diecezjalnym i profesorem w Rzymie, obecnie wykładającym na Angelicum i Katolickim Uniwersytecie Ameryki.Obraz z Wikimedia Commons
Modlitwa
Panie Jezu,
który uzdrowiłeś dziesięciu trędowatych,
choć tylko jeden wrócił, by oddać Ci chwałę…
Naucz mnie kochać tak, jak Ty kochasz –
bez oczekiwania na wdzięczność,
bez uzależnienia od uznania,
tylko dlatego, że w każdym człowieku
widzę obraz Twojego Ojca.
Oczyść moje serce z pokusy bożka,
którym bywa potrzeba bycia docenionym.
Niech moja służba nie będzie autoreferencyjna,
lecz stanie się ikoną –
przejrzystą, wskazującą poza mnie, ku Tobie.
Daj mi pogodną odwagę,
by dźwigać codzienny krzyż niewdzięczności
i nadal kochać z serca,
jak dla Ciebie, a nie dla ludzi.
Maryjo, Matko najczystsza,
wstawiaj się za nami,
byśmy w każdym geście miłosierdzia
odbijali oblicze Twojego Syna.
Amen.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Dziękuję, że jesteś tutaj ze mną...
Niech ta chwila ze sztuką i słowem przyniesie Ci pokój. Jeśli ten wpis poruszył Twoje serce, podziel się swoją myślą w komentarzu – każde Twoje słowo jest dla mnie cennym darem.
Z modlitwą i światłem, Teresa
<><><><><><><><><><><><>
⚓ Moja blogowa flotylla:
💻 Zapiski z mojego laptopa – Codzienność, humor i walka z leniwą veną. tutaj
✨ W Kręgu Mojego Sacrum – Chwile zatrzymania i rozmowy z Archaniołami. tutaj
🎨 Oko na Obraz – Interpretacje – Sztuka bez krawata: nostalgia, humor i filozofia. tutaj
⛵ Wierszyki sercem pisane – Mój „biały żagiel” dla dzieci i dorosłych marzycieli. tutaj
"Widzę, czuję, wiem i poszukuję" - blog zawierający popularnonaukowe posty i inne ciekawostki " link tutaj 
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz